Boże Narodzenie we Włoszech: zwyczaje, ciekawostki i potrawy

0
4944
Boże Narodzenie we Włoszech

Boże Narodzenie we Włoszech to, jak w wielu innych miejscach na świecie, także w Polsce, czas szczególny. Spędzany w gronie rodzinnym, charakteryzuje się bogactwem lokalnych tradycji, typowymi potrawami i obdarowywaniem bliskich prezentami. A ponieważ święta tuż tuż, warto przybliżyć, jak obchodzi się je w Italii.

Z dzisiejszego artykułu dowiesz się, które dni i jak się świętuje we Włoszech. Poznasz tradycyjne potrawy, które można w różnych odmianach spotkać na całym Półwyspie Apenińskim. Opowiem o typowych pielęgnowanych w niemal wszystkich domach zwyczajach, a na koniec zasugeruję, dokąd warto się wybrać do Włoch w okresie okołoświątecznym.

A już teraz zachęcam cię do zajrzenia do sklepu Wino Toskanii i zapoznania się ze świąteczną ofertą włoskich babek bożonarodzeniowych. Kliknij poniżej:

Święta Bożego Narodzenia we Włoszech: harmonogram

Jak zapewne się domyślasz, włoskie i polskie tradycje bożonarodzeniowe znacznie się różnią, mimo że jest też wiele elementów wspólnych. Ale to jest właśnie cudowne, bo dzięki temu możemy je odkrywać, opowiadać o nich i się nimi wymieniać!

Na początek postanowiłam zaprezentować świąteczny harmonogram i opowiedzieć, co się robi we Włoszech w poszczególne dni. Przygotowania do Bożego Narodzenia w wielu domach zaczyna się już…

8 grudnia: To dzień, kiedy tradycyjnie ubiera się choinkę, czyli l’albero di Natale, i przystraja dom. Od tego dnia wszyscy zaczynają odczuwać już świąteczną atmosferę i przygotowywać się do Bożego Narodzenia.

Oczywiście niektórzy biorą się za to nieco później albo tuż przed samymi świętami, ale 8 grudnia to najczęściej wskazywana data. Drzewko, żywe lub sztuczne, dekorowane jest podobnie jak w Polsce: bombkami, łańcuchami, lampkami i gwiazdą (dekoracje świąteczne to po włosku gli addobbi natalizi).

24 grudnia: Tak jak w Polsce jest to Vigilia di Natale. Już tego dnia spożywa się we Włoszech świąteczną kolację, choć nie jest ona najważniejszym rodzinnym posiłkiem bożonarodzeniowym. Nie wyróżnia się raczej typowymi potrawami, choć niekiedy może być postna. Późnym wieczorem niektórzy wybierają się na pasterkę. W nocy natomiast pod choinką powinny pojawić się prezenty…

25 grudnia: Pierwsza rzeczą, jaką robią mali Włosi rano, jest zajrzenie pod choinkę i otwarcie prezentów. Dorośli różnie decydują, kiedy chcą się obdarować: jedni robią to wieczorem w Wigilię, inni rano, jeszcze inni przy obiedzie. Obiad jest najważniejszym posiłkiem, spożywanym w gronie rodzinnym, podczas którego podawane są tradycyjne przysmaki.

26 grudnia: Drugiemu dniu świąt we Włoszech patronuje Santo Stefano, czyli św. Szczepan. Dzień ten spędza się podobnie jak w Polsce: na odpoczynku, dojadaniu i spotykaniu z bliskimi, z którymi nie mieliśmy szansy zobaczyć się w Boże Narodzenie.

6 stycznia: To tak zwana Epifania, czyli naszych Trzech Króli. Dzień ten zamyka świąteczno-noworoczny okres.

Boże Narodzenie we Włoszech: tradycyjne potrawy

Święta Bożego Narodzenia we Włoszech nie wyglądają tak samo we wszystkich regionach. Każdy ma swoje własne tradycje, a stoły świąteczne różnią się między sobą. Trudno byłoby zatem zrobić przegląd wszystkich bożonarodzeniowych włoskich potraw.

Poniżej natomiast postarałam się przedstawić te najpopularniejsze, a także wspomnieć o niektórych bardziej lokalnych smakołykach.

Babki świąteczne

Chyba najbardziej rozpowszechnionym, nie tylko we Włoszech, ale i za granicą, daniem świątecznym są typowe włoskie babki: panettone i pandoro. Choć pochodzą z północy (Lombardii i Veneto) udało im się podbić właściwie wszystkie regiony, a i bez większego trudu trafimy na nie także w Polsce.

Świątecznym babkom włoskim został poświęcony oddzielny wpis (kliknij tutaj), dlatego tylko w skrócie wyjaśnię, czym się charakteryzują te ciasta. Panettone to drożdżowe ciasto z dużą ilością bakalii, o delikatnym, maślanym smaku i pierzastej konsystencji.

Pandoro natomiast to drożdżowa babka w kształcie ośmioramiennego stożka, o żółtawym kolorze dzięki dużej zawartości jajek, oprószona cukrem pudrem.

Oba ciasta można kupić w sklepie Wino Toskanii. W ofercie są produkty znanych z wieloletniej tradycji firm Motta i Bauli. Wybór kilku z nich znajdziesz w poniższej tabeli:

Świąteczne babki włoskie: gdzie kupić

Tortellini in brodo

Kolejną często spotykaną potrawą są… uszka. A dokładniej tortellini faszerowane mięsem, w rosole, czyli coś na kształt rosołu z kołdunami. Danie to spożywa się głównie na północy i w środkowych Włoszech, natomiast należy raczej do powszechnie znanych.

tradycje bożonarodzeniowe we Włoszech

Ogólnie rzecz biorąc, można powiedzieć, że we Włoszech w różnych regionach istnieje tradycja jedzenia pierogów na święta. W jednym regionie to będą tortellini, w innym cappelletti, w jeszcze innym – większe ravioli. Mogą być zanurzone w rosole lub jedzone oddzielnie.

Osobiście byłam zaskoczona, że w regionie Friuli Venezia Giulia jada się pierogi o nazwie cjarsons, które bardzo przypominają w sposobie lepienia nasze.

Pasta al forno

W wielu regionach tradycyjnym daniem jest zapiekany makaron – w różnych postaciach. Za stosunkowo często występującą na bożonarodzeniowych stołach potrawę uchodzi lasagne, ale pasta al forno może mieć też inną formę.

Jeśli chodzi o dobór dodatków, to tu mamy sporą dowolność. Częstym składnikiem są mięso i warzywa, lasagne doprawia się nierzadko beszamelem, ale niektórzy potrafią się pokusić także o ryby.

Inne bożonarodzeniowe przysmaki

Rzecz jasna na tym świąteczne potrawy się nie kończą. Typowym słodyczem sezonowym jest np. torrone, czyli rodzaj bardzo słodkiego batonu z miodu i białek z bakaliami.

słodycze z włoch

Na południu można spróbować małych pączuszków o nazwie struffoli, w środkowych Włoszech jada się panforte – zbite ciasto bakaliowe, a w niektórych regionach roladę z czekoladą przypominającą pieniek drzewa (tronchetto di Natale).

Dodatkowo w różnych miejscach spożywa się makaron z pulpecikami, parmigianę di melanzane, czyli zapiekankę z bakłażanem, serem i sosem pomidorowym, a także rybę.

Tradycje bożonarodzeniowe we Włoszech

Po włosku mówi się Natale con i tuoi, Pasqua con chi vuoi, co znaczy tyle, że o ile Wielkanoc można spędzać z bardziej dowolnym gronem osób, o tyle Boże Narodzenie zarezerwowane jest dla rodziny.

W rzeczywistości oba te święta spędza się z bliskimi (podobnie bywa w Sylwestra, ale o tym w kolejnym wpisie), ale faktem jest, że Boże Narodzenie jest wyjątkowo ważnym świętem dla rodziny.

Wspomniałam już o tym, że tradycyjnie ubiera się choinkę, a jakie jeszcze inne tradycje bożonarodzeniowe możemy spotkać we Włoszech?

Szopka

Presepe, czyli szopka bożonarodzeniowa to jedna z najbardziej wyrazistych włoskich tradycji. Centrum szopki znajduje się w Neapolu, gdzie zwyczaj ten jest pielęgnowany w sposób szczególny.

włochy zimą szopka neapolitańska

Nie znajdziemy tam domu, w którym szopka nie byłaby obecna, a na ulicach miasta możemy podziwiać wystawy z najpiękniejszymi rzemieślniczymi szopkami. Niektórzy hobbystycznie nawet sami je tworzą.

Szopka to tak naprawdę rozbudowana scenka, gdzie tło nierzadko stanowią historyczne ulice Neapolu. Oprócz standardowych postaci obecni są przedstawiciele różnych zawodów i grup społecznych. Stałym elementem jest woda, mostek i kamienny piec.

Kto przynosi prezenty?

Święta to czas obdarowywania siebie upominkami. Choć największą ekscytację wzbudza wśród dzieci, a dorosłym nierzadko kojarzy się z bieganiem po galeriach handlowych z szaleństwem w oczach, to wszyscy przyznamy, że to miła tradycja.

zwyczaje bożonarodzeniowe we Włoszech

We Włoszech w nocy z 24 na 25 grudnia prezenty przynosi św. Mikołaj. Zostawia je pod choinką, by rano mogli je znaleźć członkowie rodziny. W odróżnieniu od Polski, w Italii Mikołaj nic nie przynosi 6 grudnia, w dniu, któremu patronuje.

Za to zamiast Mikołajek Włosi mają 6 stycznia, kiedy odwiedza ich Befana – czarownica na miotle. Grzeczne dzieci dostają wówczas słodycze, a niegrzeczne – nie rózgę, lecz węgiel. Ale żeby nikomu nie było przykro w sklepie możemy dostać kawałki węgla zrobione z cukru.

Mercatini di Natale

Kolejną tradycją znaną też w innych zakątkach Europy są mercatini di Natale, czyli świąteczne jarmarki. Wyglądem raczej się specjalnie nie wyróżniają. Możemy tam zakupić pamiątki, drobne upominki, wyroby rzemieślnicze, a przede wszystkim lokalne przysmaki.

święta bożego narodzenia we Włoszech

Organizowane są w wielu włoskich miastach i miasteczkach, ale te najbardziej klimatyczne są na północy, w Alpach. Szczególnie warto się udać do regionu Trentino-Alto Adige, gdzie w śnieżnej, górskiej scenerii zimowych kurortów jarmarki stają się miejscem naprawdę magicznym. Bliskość granicy z Austrią też zapewne powoduje, że ta niemiecka tradycja jest tu wyjątkowo wyraźna.

Tombola i inne gry

Na południu Włoch w okresie świątecznym popularne jest granie w tombolę oraz w karty, często również na pieniądze (ale w rodzinie czy wśród przyjaciół są to zwykle bardzo symboliczne kwoty, mające jedynie trochę podkręcić atmosferę rywalizacji i adrenalinę).

włochy boże narodzenie tombola

Tombola to gra przypominająca bingo. Każdy uczestnik otrzymuje kartę z losowymi numerami i żetony do zaznaczania odczytanych liczb. Prowadzący losuje numerki, a uczestnicy odhaczają je na swoich kartach. Kto odznaczy wszystko jako pierwszy na swojej karcie, ten wygrywa. Poszczególne liczby mają zwykle przypisaną jakąś specjalną sentencję, symboliczną, a nierzadko żartobliwą.

Jak spędzić Boże Narodzenie we Włoszech?

Planujesz spędzić grudzień we Włoszech? Jeśli nie przeszkadza ci brak śniegu w większości kraju i lubisz ciepłą zimę, to Italia jest doskonałym kierunkiem. Pomimo tego, że Boże Narodzenie nie jest tu na ogół białe, już wiesz, że na inne sposoby można poczuć tu świąteczną atmosferę.

Jeśli kochasz narty i góry, polecam wybrać się w Alpy (przeczytaj ten wpis), gdzie spalisz kalorie po świątecznym maratonie przy stole, odetchniesz świeżym powietrzem i odwiedzisz najpiękniejsze jarmarki bożonarodzeniowe. Kliknij tutaj, by zobaczyć listę najlepszych noclegów w Alpach włoskich.

Ogólnie zima to świetna pora na zwiedzanie włoskich miast, również tych na południu, gdzie latem naprawdę trudno wytrzymać. Dlatego polecam również Neapol i jego kolekcję szopek bożonarodzeniowych. Kliknij tutaj, by zobaczyć listę najlepszych noclegów w Neapolu.

Jeśli natomiast jesteś niezdecydowany, czy lepiej góra, czy dół, odpowiem: środek. Jedź do Włoch centralnych, np. Umbrii (kliknij tutaj) i Toskanii (kliknij tutaj). Zobacz piękny bożonarodzeniowy Asyż i największą na świecie choinkę w Gubbio ułożoną z lampek na zboczu góry, a także zimową Florencję ze znacznie mniejszym stężeniem turystów.

A może spotkałeś się jeszcze z innymi bożonarodzeniowymi tradycjami we włoskich domach? Albo zwiedziłeś w tym czasie jakieś miejsce, które cię szczególnie oczarowało? Daj znać w komentarzu i do zobaczenia we wpisie na temat Sylwestra we Włoszech!

5/5 - (3 votes)

Spotkajmy się w Warszawie!
Organizujemy wydarzenia w Warszawie dla miłośników Włoch. Chciałbyś wziąć udział? Jeśli tak, dołącz do grupy 'Amici di Italia Po Polsku' i bądź na bieżąco! :)
Spotkajmy się w Warszawie!
Organizujemy eventy w Warszawie dla miłośników Włoch. Chcesz wziąć udział? Jeśli tak, zostaw nam swój kontakt i bądź na bieżąco ze wszystkimi wydarzeniami! :)
PODZIEL SIĘ
Jestem absolwentką italianistyki i historii sztuki. Mieszkam w Warszawie i interesuję się kulturą i literaturą włoską. Kocham organizować podróże do Włoch i zawsze służę radą w kwestiach turystycznych i językowych :)

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here