Dla jednych pępek świata, dla innych brzydsza siostra Toskanii. Umbria ma różne oblicza, ale tylko ten, kto w niej był i na własną rękę ją zwiedził, miał szansę odkryć to najpiękniejsze.
Nieskalana natura i malownicze miasteczka, dla których czas się zatrzymał, stanowczo rekompensują brak dostępu do morza, a sezonowe atrakcje angażują wszystkich mieszkańców i przyciągają turystów.
Dzisiejszy wpis będzie przewodnikiem po Umbrii: jej miastach, zabytkach i skarbach. Dowiesz się, gdzie się zatrzymać i co tam zobaczyć, kiedy najlepiej jechać do Umbrii i co tam robić.
Mam nadzieję, że między praktycznymi informacjami zdołam przekazać cały mój sentyment dla tego regionu i przekonać cię do odwiedzenia go tak szybko, jak to możliwe.
Spis treści
Umbria: mapa i specyfika regionu
Umbria zlokalizowana jest w samym centrum Włoch, granicząc z Toskanią, Lacjum i Marche. Podzielona jest na dwie prowincję: Perugia i Terni. To jedyny region na Półwyspie Apenińskim, który nie ma dostępu do linii brzegowej. Jest za to górzysty, zielony, zalesiony i bardzo malowniczy za sprawą wzgórz i dolin.
Największe miasta Umbrii to Perugia, Terni i Foligno. Większość ośrodków miejskich zlokalizowana jest na zboczach wzgórz. Sięgają swoją historią do czasów średniowiecza czy nawet starożytnego Rzymu, o czym przypominają wszechobecne zabytki i lokalne tradycje.
Spacerowanie po miastach Umbrii, pnącymi się w górę uliczkami, wymaga bardzo dobrej kondycji. Wysiłek jednak zawsze wynagradza zapierająca dech w piersiach panorama.
Ze względu na swój charakter, Umbria jest rajem dla wielbicieli pieszych wycieczek i wypraw rowerowych, miłośników gór i zaczarowanych, ukrytych miejsc, a także osób podróżujących za wyjątkowymi smakami – Umbria ma zapach leśnych grzybów i aromat najlepszego wina.
Po Umbrii najlepiej poruszać się samochodem, dlatego polecam ci rozważyć tę opcję. Auto możesz bezpiecznie i łatwo wypożyczyć na Discover Cars.
Zanim rozpoczniemy wycieczkę przez poszczególne miasta, już teraz możesz zapoznać się z ofertą noclegową w Umbrii:
Umbria: co zobaczyć? 10 niezwykłych miejsc
Co zobaczyć w Umbrii? Postanowiłam wybrać 10 najciekawszych miejsc tego regionu, które warto odwiedzić. Znalazły się wśród nich przede wszystkim miasta, ale również inne atrakcje turystyczne Umbrii, w tym przyrodnicze.
1. Perugia
Stolicą Umbrii jest Perugia – miasto o typowo studenckim charakterze. Choć nie należy do metropolii, wieczorami tętni życiem. Mieszkańcy do późnych godzin spacerują po Piazza IV Novembre i przesiadują na schodach znajdujących się wokół placu katedry San Lorenzo i Palazzo dei Priori.
Z wielu miejsc możemy podziwiać panoramę miasta i okolic. Większość ulic jest pod kątem, a najsłynniejsza z nich to Via dell’Acquedotto, która tak naprawdę jest ciągnącymi się przez miasto schodami.
Miasto znane jest też z produkcji czekolady Perugina i słynnych pralinek Baci Perugina. W związku z tym jesienią odbywa się tu co roku trwający 10 dni festiwal czekolady.
Wycieczkę pieszą z przewodnikiem po starym mieście w Perugii możesz zarezerwować tutaj.
2. Terni
Stolicą drugiej prowincji Umbrii jest Terni, będące drugim co do wielkości miastem regionu. Pod względem architektury Terni ma trochę bardziej renesansowy charakter. Miasto otaczają malownicze Apeniny, a w pobliżu przepływają dwie rzeki: Nera i Serra.
Główną atrakcją Terni jest Cascata delle Marmore, o których za chwilę trochę więcej.
Terni to także miasto zakochanych. Jego patronem jest św. Walenty, którego bazylika i grób się tutaj znajdują. Z tego powodu 14 lutego jest tu obchodzony w sposób wyjątkowy i towarzyszy mu wiele wydarzeń i masowych imprez.
3. Asyż
Co jeszcze zwiedzić w Umbrii? Jednym z najbardziej popularnych wśród turystów umbryjskich miasteczek jest Asyż – miasto św. Franciszka, niezwykle urokliwe, przyciągających gości piękną architekturą, a przede wszystkim arcydziełem sztuki wczesnego renesansu, czyli freskami Giotta.
Znajdujący się na wzgórzu Asyż widać już z daleka, przez otoczony arkadami monumentalny plac i górującą bazylikę św. Franciszka. Możesz zwiedzić ją z przewodnikiem podczas wycieczki po Asyżu – kliknij tutaj.
Poniżej natomiast znajduje się bazylika Santa Maria degli Angeli, w której centrum stoi Porcjunkula – symboliczna cudowna kaplica wybudowana przez św. Franciszka.
Asyż odznacza się wyjątkową średniowieczną, kamienną architekturą. Na głównym placu – Piazza del Comune – znajduje się także Świątynia Minerwy, zabytek z czasów starożytnego Rzymu, którym zachwycał się sam Goethe, dziś kościół Santa Maria sopra Minerva.
4. Spoleto
Kolejnym miasteczkiem Umbrii, które warto przedstawić, jest Spoleto – miejsce znane między innymi z tego, że kręcono tam popularny także w Polsce serial o księdzu detektywie Don Matteo. W Spoleto spotykają się ze sobą zabytki starożytne, średniowieczne, renesansowe oraz piękno naturalnego krajobrazu.
Jedną z atrakcji Spoleto jest to, że do miasteczka wjeżdża się wyciągiem, więc mamy trochę wrażenie, jakbyśmy byli w górskim kurorcie. Na górze natomiast czeka nas spacer wzdłuż murów miasta i wizyta w jego centrum.
Z zabytków warto wymienić katedrę, w której znajdują się freski Filippo Lippiego, dobrze zachowane ruiny rzymskiego amfiteatru oraz budzący grozę, tworzący przejście nad wąwozem most Ponte delle Torri. W Spoleto koniecznie spróbuj tradycyjnego makaronu strangozzi alla spoletina.
Zarezerwuj wycieczkę dla 20-osobowej grupy. Po Spoleto oprowadzi was przewodnik. Kliknij tutaj.
5. Orvieto
Jednym z najbardziej atrakcyjnych miast prowincji Terni jest Orvieto, słynące ze wspaniałej katedry, perły włoskiego średniowiecza. Monumentalna budowla, z finezyjnie dekorowaną fasadą, kryje w swoich wnętrzach piękne freski autorstwa mistrzów przełomu średniowiecza i renesansu.
Historia miasta sięga czasów Etrusków, dlatego szczególnie polecana jest podziemna trasa wycieczkowa, prowadząca przez tunele i ukryte głęboko zbiorniki wodne, które istnieją od starożytności. Warto też zobaczyć Studnię św. Patryka, która została wybudowana w XVI wieku w czasach przygotowań do ataku wojsk cesarskich na przebywającego w Orvieto papieża.
Orvieto to także cel pielgrzymek. W katedrze znajduje się relikwiarz z cudowną hostią, która podczas odprawiania eucharystii zaczęła krwawić. Od XIII wieku miasto jest więc jednym z centrów kultu Bożego Ciała.
Zarezerwuj wycieczkę pieszą z przewodnikiem po Orvieto. Zwiedzanie katedry jest w cenie. Kliknij tutaj.
6. Gubbio
Na zboczach Monte Ingino leży zabytkowe miasto Gubbio, o którym wspominałam przy okazji mówienia o Bożym Narodzeniu we Włoszech i największej choince na świecie, która w postaci iluminacji świetlnej co roku zdobi powierzchnię wzgórza.
Gubbio, podobnie jak Spoleto, było miejscem akcji serialu Don Matteo. Nic dziwnego, bo jest równie malownicze, pełne starożytnych i średniowiecznych zabytków, a przy tym wiąże się z nim legenda o św. Franciszku.
Mieszkańcy Gubbio ponoć skarżyli się na mieszkającego nieopodal okrutnego wilka. Słysząc to, św. Franciszek postanowił udać się do „oprawcy” i przemówić mu do sumienia. Od tej pory możemy zwiedzać Gubbio bez obaw, do czego gorąco zachęcam.
W Gubbio polecam ci wybrać się na prywatną wycieczkę pieszą połączoną z degustacją lokalnych potraw. Kliknij tutaj.
7. Spello
Na (prawie) sam koniec zostawiłam Spello. Choć to maleńkie miasteczko, położone między Foligno a Asyżem, zasłużyło ono na miejsce na liście I borghi più belli d’Italia, zbierającej wszystkie najbardziej malownicze zabytkowe miasteczka Italii.
Oprócz tego, że znajdujące się na wzgórzu Spello jest pełne uroczych, wąskich, typowo włoskich uliczek, słynie z tego, że uliczki te zdobią niezliczone ilości kwiatów. Co roku odbywa się tutaj festiwal Infiorate di Spello, podczas którego mają miejsce konkursy na najpiękniejsze kwietne dywany.
Na co dzień każdy próg domu, każdy balkonik, każde okno udekorowane jest doniczkowymi kwiatami, co sprawia, że Spello jest wyjątkowo kolorowe i romantyczne. Warto tu wpaść, choćby na parę godzin.
8. Montefalco, Bevagna i nie tylko
Gdyby ten artykuł miał być wydaną książką, znalazłyby się tu opisy jeszcze wielu innych miasteczek, które w niczym nie ustępują tym wybranych powyżej. W końcu jest jeszcze Bevagna, która znalazła się na tej samej liście, co Spello.
Jest i Montefalco, i urocze miasteczka nad Lago del Trasimeno. A także Nursja, miasto drugiego obok Franciszka umbryjskiego świętego, czyli Benedykta. Rasiglia, wioseczka w górach, o której świat by kompletnie zapomniał, gdyby nie przeplatający ją malowniczy strumyk.
No i Foligno – mała ojczyzna Italii Po Polsku, gdzie można zjeść najlepsze włoskie lody 😉 A to jeszcze nie koniec atrakcji tego regionu…
9. Jezioro Trazymeńskie
Umbria to przede wszystkim region pełen naturalnego piękna. To wprost idealne miejsce na wycieczki rowerowe i piesze, szlakami wiodącymi przez zielone wzgórza.
Choć Umbria nie ma dostępu do morza, to nie znaczy, że nie ma tu żadnych wodnych atrakcji.
Zdecydowanie polecam wybrać się nad największe na Półwyspie Apenińskim Jezioro Trazymeńskie, w szczególności do Castiglione del Lago i Passignano sul Trasimeno.
Możesz podziwiać ten wspaniały akwen (większy niż jezioro Śniardwy!) podczas spaceru bulwarami, ale latem również wykąpać się w nim. To też okazja do spróbowania dań z ryb słodkowodnych.
10. Cascata delle Marmore
Cascata delle Marmore to spektakularny wodospad położony niedaleko miasta Terni. Ma 165 metrów wysokości, co czyni go jednym z najwyższych sztucznych wodospadów na świecie. Składa się z trzech kaskad, z których najwyższa mierzy 83 metry.
Powstał w starożytności, gdy Rzymianie przekierowali rzekę Velino do Nery, tworząc niezwykły efekt kaskadowy. Dzisiaj wodospad jest regulowany przez zaporę hydroelektryczną. Woda jest wypuszczana w określonych godzinach, co sprawia, że turyści mogą podziwiać jego pełny potencjał.
Okolica oferuje liczne szlaki turystyczne z punktami widokowymi, a mgła unosząca się nad wodospadem często tworzy malownicze tęcze. Cascata delle Marmore to popularne miejsce wśród miłośników przyrody, trekkingu oraz sportów wodnych, takich jak rafting i kajakarstwo.
Wodospad jest także związany z legendą o nieszczęśliwej miłości nimfy Nery i pasterza Velino, co dodaje mu romantycznej aury.
Umbria: noclegi w dobrych lokalizacjach
Komunikacja między miasteczkami Umbrii jest stosunkowo dobrze zorganizowana. Jeśli wypożyczysz samochód, wszędzie dojedziesz bez problemu. Ale całkiem wygodnie podróżuje się też linią kolejową, tyle tylko, że niekiedy trzeba wjechać jakoś do miasteczka znajdującego się na wzgórzu (kolejką lub autobusem).
Warto zatrzymać się w dobrej bazie wypadowej. Taką bazą na pewno jest Foligno, do którego dojeżdżają od rana do wieczora pociągi z Rzymu. Stacja kolejowa jest w centrum, wszystko jest pod ręką i możemy wyskoczyć z łatwością do Asyżu, Spello, Spoleto, Perugii… Właściwie wszędzie.
Osobiście polecam też Chiusi, gdzie Andrea i Martyna z Italia Po Polsku mają bardzo wygodne apartamenty. Chiusi znajduje się niedaleko Jeziora Trazymeńskiego, na granicy Toskanii i Umbrii, dzięki czemu jest wprost idealną lokalizacją do zwiedzania obu regionów.
Kalendarz wydarzeń w Umbrii
Mam nadzieję, że ten krótki przewodnik po Umbrii zachęcił cię do odwiedzenia tego regionu. Jeśli chcesz poczuć prawdziwą włoskość, zaznać dolce vita, skosztować wyśmienitego jedzenia, nacieszyć oko malowniczymi panoramami i odbyć podróż w czasie do średniowiecza – to taki zestaw niezapomnianych wrażeń może ci dostarczyć tylko Umbria!
Na koniec przygotowałam kalendarium najbardziej atrakcyjnych wydarzeń w miastach i miasteczkach w Umbrii. Dzięki niemu będziesz wiedzieć, dokąd się wybrać o każdej porze roku.
- Calendimaggio – koniec kwietnia, Asyż – średniowieczny festiwal na powitanie wiosny.
- Festa dei Ceri – 15 maja, Gubbio – tzw. Wyścig Świec, festiwal na cześć św. Ubalda, patrona miasta, podczas którego reprezentanci ścigają się grupowo, niosąc platformę z gigantycznymi strukturami z drewna, zwieńczonymi figurami świętych.
- Infiorate di Spello – Boże Ciało, Spello – festiwal kwiatów z konkursem kwietnych dywanów.
- Umbria Jazz – lipiec, Perugia – międzynarodowy festiwal jazzowy, na którym występują największe światowe gwiazdy.
- Giostra della Quintana – czerwiec i wrzesień, Foligno – historyczny festiwal odbywający się dwa razy w roku, na którym ma miejsce wielki turniej rycerski.
- Il Mercato delle Gaite – czerwiec-wrzesień, Bevagna – średniowieczny festiwal, cykl wydarzeń prezentujących średniowieczną kulturę i tradycje, przede wszystkim rzemiosło.
- Eurochocolate – październik, Perugia – międzynarodowy festiwal czekolady.
- Umbria Jazz Winter – grudzień/styczeń, Orvieto – zimowa edycja Umbria Jazz Festival.
